Penglibatan Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang dalam dunia politik Islam banyak dipengaruhi oleh latar belakang keluarganya. Ayahandanya, Haji Abdul Awang Abdul Rahman, merupakan seorang guru agama dan aktivis Hizbul Muslimin cawangan Terengganu, sebuah gerakan Islam yang muncul sebelum kemerdekaan namun tidak bertahan lama akibat tekanan penjajah British. Gerakan yang diasaskan oleh Ustaz Abu Bakar al-Baqir di Maahad Ihya’ ash-Sharif, Gunung Semanggol, Perak itu membawa cita-cita perjuangan Islam dan kemerdekaan tanah air.

Menurut sarjana sejarah, Profesor Koo Kay Kim, Hizbul Muslimin menerima inspirasi daripada gerakan Ikhwanul Muslimin di Mesir dengan matlamat menegakkan cara hidup Islam secara menyeluruh dalam masyarakat. Selepas Hizbul Muslimin diharamkan, ramai pendukung gerakan tersebut menyertai PAS termasuk ayahanda beliau yang aktif mengembangkan perjuangan Islam di Terengganu.

Sejak kecil, Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang dididik dalam suasana keluarga yang kuat berpegang kepada agama. Ayahandanya memainkan peranan besar dalam membentuk minat beliau terhadap perjuangan Islam serta menanam kesedaran tentang tanggungjawab mempertahankan agama. Beliau turut menyerlah dengan bakat kepimpinan, kebolehan berpidato dan akhlak yang baik sejak usia muda.

Ketika masih kecil, beliau sering mengikuti ceramah dan pidato tokoh-tokoh besar seperti Dr Burhanuddin al-Helmy, Prof. Dr Zulkifli Mohamad dan beberapa pemimpin PAS yang lain. Pengaruh tokoh-tokoh tersebut banyak membentuk pemikiran serta semangat perjuangan Islam dalam diri beliau.

Semasa di bangku sekolah menengah, beliau mula aktif dalam gerakan Islam dan politik apabila dilantik sebagai Setiausaha Ranting PAS Rusila. Pada usia remaja, beliau sudah diberikan tanggungjawab menguruskan PAS di peringkat cawangan serta pernah menjadi Ahli Jawatankuasa Pemuda PAS kawasan Dungun sebelum kawasan itu menjadi sebahagian daripada Marang. Beliau juga terlibat bersama ABIM dalam memperjuangkan kesedaran Islam dalam kalangan anak muda.

Ketika melanjutkan pengajian di Universiti Islam Madinah, beliau menerima pendedahan yang lebih mendalam terhadap pemikiran Ikhwanul Muslimin melalui tokoh-tokoh seperti Profesor Dr Muhammad Al-Wakeel dan Syeikh Said Hawa dari Syria yang menjadi mentor pemikiran politik Islam beliau. Semasa menuntut di Universiti Al-Azhar, Mesir pula, beliau terus terdedah secara langsung kepada pengaruh gerakan Islam tersebut dan dikenali sebagai pelajar yang cemerlang serta mendapat perhatian dalam kalangan tokoh Ikhwanul Muslimin.

Zaman muda beliau diisi dengan pengajian ilmu agama, pembinaan fikrah Islam dan penglibatan aktif dalam majlis-majlis ilmu. Beliau sering menghadiri halaqah bersama ulama di Masjid Nabawi dan memanfaatkan peluang menuntut ilmu di Mesir dengan bertemu para alim ulama di samping mendalami budaya membaca dan menulis.

Sekembalinya ke Terengganu pada tahun 1976, beliau dilantik sebagai Ketua Pemuda PAS Terengganu. Dalam tempoh yang sama, beliau turut diberi kepercayaan memimpin ABIM Terengganu atas pengaruh dan kepimpinannya dalam kalangan anak muda. Pada era 1970-an, ABIM dan Dewan Pemuda PAS memainkan peranan penting dalam gerakan kesedaran Islam, khususnya dalam kalangan mahasiswa menerusi gerakan tarbiah kampus.

Ketokohan beliau semakin menyerlah apabila aktif menggerakkan program kaderisasi pelajar di dalam dan luar negara. Beliau turut mengadakan lawatan ke beberapa negara seperti Amerika Syarikat, United Kingdom dan negara-negara Arab bagi memperkukuhkan jaringan gerakan Islam. Pada tahun 1977, beliau dilantik sebagai Ahli Jawatankuasa PAS Pusat ketika era kepimpinan Dato’ Asri Muda.

Dalam tempoh tersebut, beliau turut menyaksikan pelbagai pergolakan politik melibatkan PAS dan Barisan Nasional termasuk krisis politik Kelantan yang membawa kepada kejatuhan kerajaan PAS pada tahun 1978. Peristiwa itu menjadi titik penting dalam usaha memperkukuhkan semula perjuangan Islam dalam PAS melalui pendekatan tarbiah, jihad ilmu dan pengukuhan kepimpinan ulama.

Nama Tuan Guru Haji Abdul Hadi Awang mula mendapat perhatian masyarakat apabila beliau memulakan kuliah agama di Masjid Rusila pada tahun 1976 bagi menggantikan ayahandanya yang telah meninggal dunia. Kuliah beliau mendapat sambutan besar daripada masyarakat kampung, penduduk bandar serta mahasiswa universiti. Dalam masa yang sama, beliau turut berkhidmat dengan Yayasan Islam Terengganu dan terlibat dalam usaha membanteras ajaran sesat di negeri tersebut.

Kehebatan beliau dalam menyampaikan ceramah menjadikan beliau sering diundang ke pelbagai program keagamaan seperti Maulid Nabi, Nuzul Quran, Isra’ Mikraj dan Badar al-Kubra. Gaya pidato beliau yang tersusun, berteraskan ilmu dan dekat dengan masyarakat berjaya menarik perhatian ramai.

Rusila kemudiannya berkembang menjadi pusat ilmu yang terkenal sekitar tahun 1980-an. Kuliah Jumaat di Masjid Rusila menghimpunkan ribuan masyarakat dari pelbagai tempat untuk mengikuti pengajian agama. Kawasan tersebut turut berkembang menjadi pusat ekonomi masyarakat setempat melalui aktiviti perdagangan mingguan.

Perkembangan tersebut membawa kepada penubuhan Maahad Darul Quran pada tahun 1986 yang kini menjadi institusi pendidikan Islam terkenal dan menampung pelajar dari seluruh negara. Pengaruh beliau terus berkembang sehingga muncul sebagai antara tokoh utama dalam PAS pada awal dekad 1980-an.

Ketegasan dan kelantangan beliau dalam menyampaikan pandangan Islam turut menjadikan beliau sering menjadi sasaran kritikan media dan pihak lawan politik. Namun begitu, kuliah dan ceramah beliau tetap mendapat sambutan luar biasa sehingga masyarakat sanggup datang dari jauh semata-mata untuk mendengar penjelasan beliau secara langsung.

Fenomena kuliah Jumaat di Masjid Rusila bukan sahaja menyuburkan budaya ilmu dalam masyarakat, malah turut mencetuskan perkembangan budaya Islam seperti pemakaian serban, jubah dan pengimarahan majlis-majlis ilmu.

Kemuncak pengaruh beliau dalam kepimpinan PAS semakin terserlah apabila dilantik sebagai Naib Presiden PAS pada tahun 1983 selaras dengan kebangkitan kepimpinan ulama dalam parti tersebut.